نوار عصب و عضله EMG-NCV

موارد استفاده از نوار عصب و عضله

مشکلات عضله مثل ضعف عضله، لاغری عضله و یا درد عضله

بیماریهایی:

میوپاتی التهابی

            پلی میوزیت

درماتو میوزیت

میوپاتی اینکلوژن بادی

دیستروفی عضلانی

دوشن

بکر

فاسیو اسکاپولو هومرال

لیمب گیردل

سنترونوکلئار

دیستروفی میوتونیک

میوپاتی میتوکندریال

اختلالات محل اتصال عصب به عضله:

میاستنی گراو

لامبرت ایتون

بوتولیسم

مسمومیت ارگانوفسفات

علل کاهش کلسیم خون

مشکلات عصب

سندرم تونل کارپ

ضعف عصب اولنار

ضعف و فلج عصب رادیال 

نوار عصب اسفنكتر(مقعد) براي ارزيابي بياختياري گاز يا مدفوع بكار مي رود. 

نوار عصب نوار عضله

نوار عصب و عضله تست بررسی بیماریهای اعصاب محیطی و عضلات است. انجام این تست بسیار حساس است و نیاز به تجربه و دقت کافی و شناخت اعصاب بدن و همچنین حرکت شناسی عضلات (کینزیولوژی) دارد بنابراین تمام مراحل آن مستقیما توسط پزشک انجام می شود. تفسیر این تست نیز نیاز به دقت و تجربه کافی و شناخت بیماریهای مختلف عصب و عضله دارد. 

بر اساس بررسيها نوار عصب تست بسيار مفيدي در تشخيص بيماريها است. در مطالعه اي 40 درصد موارد تشخيص اوليه پزشك با نوار عصب تغيير نموده است. مثلا در موارد زيادي بيمار بعلت گزگز دستها با احتمال گير افتادگي عصب در مچ دست ارجاع مي شود ولي بيمار مبتلا به درگيري ريشه گردني در اثر ديسك گردن است. یا عصب در ناحیه گردن بعلت دنده گردنی دچار بی حسی دست می شود .

 علاوه بر اين نوار عصب شدت درگيري را تعيين مي كند در اين حالت مي توان تصميم گرفت كه آيا بيمار نياز به جراحي دارد يا مي توان با اقدامات غير جراحي بيمار را درمان كرد. در پیگیری درمان و اثر بخشی درمان نیز نوار عصب بسیار ارزشمند است. مثلا در بیماری روش درماینی خاصی استفاده می شود و سپس ب نوار عصب بررسی می شود که آیا این درمان اثر داشته یا اثر درمانی آن چقدر بوده است. 

نوار عصب و عضله قسمتهای مختلفی دارد که در زیر به توضیح آنها می پردازیم:

 سرعت هدايت عصب  (Nerve Conduction Study, NCV)

یکی از اصول مشاوره الکترودیاگنوز بررسی اعصاب محیطی از لحاظ توانایی هدایت امواج الکتریکی است.  است. امواج الکتریکی در طول عصب حرکت می کنند و از این طریق پیامهای مختلف را به بخشهای مختلف مثل عضلات می رشانند یا پیامها را از اعضای محیطی به مغز می رسانند. مثلا پیامهای حسی از پوست به مغز می رسند و از این طریق حسهای مختلف درک می شوند. اگر مشکلی برای اعصاب پیش آید ممکن است سرعت حرکت در مسیر عصب کم شود. در نوار عصب، سرعت هدايت امواج در طول يك عصب بررسي مي شود .براي اين كار ابتدا عصب توسط تحريك الكتريكي ،تحريك مي شود. و سپس پاسخ آن ثبت مي گردد. در هنگام تحريك احساس برق گرفتگي خفيفي در اندام حس مي شود اما اين كار خطري ندارد. برخي از افراد نسبت به تحريك الكتريكي حساس مي باشند و ممكن است قدري احساس ناراحتي كنند. براي اينكه اين حالت حداقل شود از شدت كم تحريك شروع كرده تا بتدريج بدن به اين حالت عادت كند.

نوار عصب معمولا توسط قرار دادن دو الكترود از جنس نمد كه با سرم مرطوب شده اند و تحريك الكتريكي خفيف انجام مي شود. تحریک عصب باعث تحريك عصب شده و موج عصبي حاصله توسط دو الكترود ديگر ثبت مي شود. سرعت هدايت عصبي بر اساس فاصله بين الكترود هاي تحريك كننده و ثبت كننده و همچنين زماني كه طول كشيده موج حاصله درعصب اين مسير را طي كند محاسبه مي شود. به جز موارد خاص ، همراه با تعين سرعت عصبي ،الكترو ميوگرافي نيز انجام مي شود .

آمادگي براي اين تست: 

تست نوار عصب و عضله آمادگی زیادی نمی خواهد.

• دماي بدن نبايد پايين باشد

• از مصرف كرم وپماد خودداري شود

• لباس راحت پوشیده شود.

• برخلاف آزمایش خون ناشتا نباشید.

  بيماراني كه تست هدايت عصبي به تشخيص انها كمك مي كند:

•   نوروپاتي ديابتي

•   سندروم گيلن باره

•   نوروپاتي در اثر نارساي مزمن كليه

•   سندرم كارپال تونل (گير افتادن عصب در مچ دست)

•   آسيب شبكه عصبي گردن يا كمر

•   شاركوت ماري توث

•   بي حسي، مورمور شدن و گز گز دست و پا

•   فلج بلز (فلج عصب صورتي )

•   اختلال يا آسيب  در عصب اولنا ، مدين، راديال،پروتئال. تيبيال

احتياط:

در صورت داشتن پيس ميكر قلبي به پزشك اطلاع داده شود.

 نوار عضله

الكترو ميو گرافي ( EMG, Electromyography  )

الكترو ميو گرافي براي ارزيابي سلامت يك عضله يا عصب ان عضله انجام مي شود. براي انجام اين تست يك الكترود سوزني در عضله وارد مي شود وفعاليت الكتريكي عضله از اين طريق ثبت مي شود . نوع موج ايجاد شده بر صفحه مانيتور و صداي موج جهت تشخيص بكار مي رود.

بعد از قرار داشدن الكترود از بيمار خواسته مي شود كه عضله خود را ابتدا به مقدار كم وسپس با درجات بيشتري منقبض كند.براي انجام تست فرد نبايد گرسنه باشد و لباس راحتي پوشيده باشد.

اين تست در افرادي كه دچار آسيب عصبي يا ضعف عضلاني شده باشند انجام مي شود. مي توان به بيماريهاي زير اشاره نمود:

•  ضعف عضلاني

•  پلي ميوزيت و التهاب عضله

•  ميو پاتي/ ديستروفي عضلاني/ بيماري دوشن

•  سندرم تونل كارپ

•  آسيب عصب مديان، اولنا ،راديال، سياتيك 

•  آسيب شبكه عصبي

• درد  كمر ، درگیری و آسیب عصب سياتيك

•  درد گردن

•  نوروپاتي محيطي 

• گرفتگي عضلات 

• گزگز و مورمور اندامها 

سوزنهاي استفاده شده يكبار مصرف مي باشند. در صورت وجود اختلال خونريزي دهنده يا ،بيماري قلبي پزشك اطلاع داده مي شود.

اصول الکترومیوگرافی:

بطور کلی برای حرکت عضله باید بخشی از عضله بنام واحد حرکتی فعال شود. واحد حرکتی  موتور یونیت نام دارد. حال هر موتور یونیت در نوار عصب دیدیه می شود. شکل موتور یونیت بصورت موج است. در بیماریهای مختلف ارتفاع موج حاصل از موتوریونیت تغییر می کند. تعداد موتوریونیتها تغییر می کند یا عرض موج حاصل از موتور یونیت تغییر می کند. موتور یونیت از فیبر عضله تشکیل شده است و شکل موتوریونیت بستگی به فیبر عضلانیدارد.  هر فیبر عضله برای ایجاد حرکت در خود جریان الکتریکی تولید می کند و در بیماریهای مختلف جریان الکتریکی ایجاد شده تغییر می کند. مثلا اگر آسیب عصبی وجود داشته باشد تعداد فیبرهیا عضلانی که فعال می شوند کم می شود. در بیماریهای مثل میوپاتی این فیبرهای عضلانی کوچکتر می شوند.

تفسير نوار عصب و عضله: 

يافته هاي نوار عصب و عضله مثل تست آزمايشگاهي نمي باشند بلكه بر اساس شرح حال و معاينه بيمار نتايج تفسير مي گردند. پاسخ نوار عصب براي پزشك معالج ارسال مي گردد و پزشك معالج بر اساس اين تست تصميم گيري كرده و درمان را شروع مي كند.  نوار عصب و عضله در هر دو اندام انجام مي شود زيرا اندام سالم معمولا بعنوان رفرانس محسوب شده و يافته هاي اندام مبتلا با اندام سالم مقايسه مي گردد. 

نوار عصب و عضله ام اس 

در بيماريهايي كه سيستم عصبي مركزي را درگير مي كنند نوار عصب و عضله در اغلب موارد طبيعي است. در اين حالت از تستهايي ديگري برحسب نياز ممكن است استفاده شود كه اووكد پتانسيل ناميده مي شوند. گاهی برای رد کرد درگیری اعصاب محیطی همزمان از نوار عثصب استفاده می شود. مثلا بیمار ام اس ممکن است درگیری همزمان عصب در مچ دست داشته باشد. نوار عصب  و عضله در تشخیص بیماری ام اس کاربردی ندارد. گاهی نوار عصب برای رد کردن سایر علل گزگز و مورمور اندامها بکار می رود. البته نوعی از نوار عصب بنام اس ای پی SEP - Somatosensory evoked potential، ام ای پی Motor evoked potential  و تست بینائی  Visual evoked potential برای تشخیص مواردی از ام اس کاربرد دارد. این موارد در بیمارستان فیروزگر انجام می شوند.

عوارض نوار عصب و عضله: 

استفاده از سوزنهاي يكبار مصرف و رعايت بهداشت كلي باعث شده اين تست عارضه خاصي نداشته باشد. در صورت وجود پيس ميكر بايد به پزشك اطلاع داد. در صورت مصرف وارفارين نيز پزشك بايد اطلاع داشته باشد. گاهي بخصوص در افرادي كه واريس دارند ممكن است درد محل سوزن زدن چند ساعت باقي بماند كه ماساژ يخ به بهبود كمك مي كند. افرادي كه به درد حساس هستند در صورتي كه مشكل زخم معده يا اختلال كليه نداشته باشند مي توانند دوساعت قبل از انجام تست قرص بروفن مصرف كنند. در نوار عصب و عضله هيچ داروئي تزريق نمي شود. بنابراين عارضه حساسيت وجود ندارد. 

در افرادی که لنف ادم داشته باشد تا حد امکان سوزن زد نمی شود ولی اگر مجبور به تست سوزنی شدیم باید از بتادین برای استریل کردن استفاده نمود.

هزينه نوار عصب و عضله: 

هزينه نوار عصب و عضله  در مراكز خصوصي و دولتي مثل ساير خدمات متفاوت است.قیمت نوار عصب و عضله دو اندام 21 k  و چهار اندام 31 k می باشد و عدد k  هر سال توسط وزارت بهداشت تعیین می گردد.  قيمت نوار عصب و عضله همچنين بستگي به اين كه دو اندام يا چهار اندام باشد يا تست خاصي درخواست شده باشد. يا قرارداد بيمه وجود داشته باشد متفاوت است. هزينه سوزنهاي مختلف نيز متفاوت است.     

نوار عصب و عضله در کودکان 

نوار عصب و عضله اطفال شبیه به بالغین است اما مشکلات خاص خود را داردذو بررسی هایی که در بالغین انجام می شود شامل نوار عصب، نوار عضله و بررسی سرعت هدایت عصبی در کودکان نیز انجام میشود. اما در شیر خواران و کودکان باید موارد مربوط به رشد سیستم عصبی مد نظر قرار گیرد . مثلا در شیرخواران سرعت هداایت عصبی پایین تر از بالغین است. در کوردکان امکان مطالعه همگی اعصاب مانند بالغین نمی باشد بنابراین بر اساس شرح حاال موارد ضروری باید بررسی شود. انجام نوار عصب کودکان نیاز به مهارت دارد تا بسرعت تست انجام شود.  شایعترین مشکلاتی که کودکان برای نوار عصب و عضله ارجاع می شوند شامل ضعف عضلانی  یا اختلاات ژنتیکی عصب و عضله است. ضعف اندام فوقانی بعلت آسیب شبکه عصبی یکی دیگر از موارد شایعی است که کودکان جهت انجام نوار عصب و عضله به متخصصین طب فیزیکی و توانبخشی ارجاع می شوند. 

نوار عصب و عضله در اختلالات محل اتصال عصب به عضله  

اختلال محل اتصال عصب به عضله یا نروموسکولار جانکشن باعث ایجاد طیفی از بیماریها می گردد که شایعترین آنها بیماری میاستنی گراو است. تست تحریکی مکرر یا تست و تست بررسی فیرهای منفرد یا سینگل فایبر برای بررسی اختلالات نروموسکولار انجام می شود. 

نوار عصب و عضله صورت 

در مواردی ضعف عضله صورت ایجاد می شود. یکی از شایعترین آنها فلج بلز یا فلج صورت نام دارد.  گاهی فلج صورت بعلت سکته در مغز است و گاهی مشکلات ساقه مغز باعث ضعف صورت می شود اما علت شایع ضعف عضلات صورت فلج بلز است.  نوار عصب صورت در تعیین محل ضایعه(ساقه مغز یا قسمت محیطی مغز)  نوع ضایعه، شدت ضایعه عصبی و احتمال بهبود آن کمک زیادی می کند.  نوار عصب در موارد دیگری مثل اختلال در زبان، دردهای صورت و مشکلات سایر اعصاب جمجمه کاربرد دارد.

طب الکترودیاگنوز چیست:

طب الکترودیاگنوز تشخیص بیماریهای مختلف از طریق ثبت و تفسیر جریانهای الکتریکی بدن است.  طب الکترودیاگنوز شامل نوار عصب و عضله- تست پتانسیل برانگیخته پوست، تست پتانسیل حرکتی برانگیخته، تستپتانسیل برانگیخته بینائی و شنوایی است. تستهای متعددی در طب فیزیکی و توانبخشی برای تشخیص بیماریهای مختلف استفاده می شود. البته تسهتایی مثل نوار مغز و یا نوار قلب هم در تست الکترودیاگنوز مطرح است که مربوط به رسته های مغز و اعصاب و قلب می باشند.