مرکز نوار عصب و عضله دکتر رئیسی و خانم دكتر احدي خ. شریعتی روبروی پارک شریعتی. نبش کوچه پیروز. ساختمان شریعتی. طبقه اول واحد 10 تلفن 22882831 و 09198045447
طرف قرارداد بيمه هاي اصلي
نمونه گزارش نوار عصب و عضله و تفسیر آنر را در زیر آورده ایم. تست عصب و عضله اطلاعات زیادی به پزشک معالج در مورد مشکل بیمار و نحوه درمان آن می دهد. باید توجه داشت که این نوع تست، مثل آزمایش خون نیست و یک نوع مشاوره است که پزشک ارجاع دهنده علاوه بر بررسی اعصاب، نظر تخصصی پزشک مشاور را هم جویا می شود. اما تصمیم گیری نهایی با پزشک معالج می باشد.
در مورد بالا بیمار مبتلا به ورم شدید اعصاب حسی و حرکتی بصورت مزمن است که این آسیب همچنان ادامه دارد. بیمار درگیری مفصل هیپ نیز داشته است که ممکن است مشکل درد بیمار مرتبط با مشکل هیپ بوده.
در این بیمار، عصب سیاتیک در لگن درگیری شدیدی پیدا کرده است.عصب سیاتیک از دو قسمت تشکیل شده که بسته به نوع آسیب هرکدام ممکن است بیشتر درگیر شوند. میزان رشد عصب احتمال بازگشت در این تست مشخص می شود.
توجه: استفاده از این مطلب و سایر مطالب وبلاگ طب فیزیکی و توانبخشی فقط با ذکر منبع و لینک فعال مطلب مجاز می باشد. |
کرختی ،گز گز وسوزن و سوزن شدن دست و یا پا یک علامت غیر طبیعی در هر جایی از بدن است و اغلب در انگشتان دست، كف دست ها، کف وجلو پاها،بازو یا جاهاي ديگر احساس می شود.
علل گزگز (پاراستزی) و کرختی یا سوزن سوزن شدن دست و پا
علت های زیادی برای گزگز، کرختی و بیحس شدن وسوزن سوزن شدن دست و پا وجود دارد:
● نشستن یا ایستادن در یک وضعیت ثابت بمدت طولانی
● آسیب یک عصب( وارد آمدن آسیب در گردن ممکن است باعث احساس کرختی در هر جائی در امتداد بازو یا دست گردد در حالیکه وارد شدن آسیب به قسمت پایین کمر ممکن است باعث حس کرختی یا گزگز وسوزن سوزن شدن در قسمتهای پایین تر پشت و پا شود.)
● وارد شدن فشار به اعصاب ستون فقرات مانند آسیب وارده به اعصاب به علت هرنی یا فتق دیسک بین مهره ای(بیماری دیسک )
● فشار بر روی اعصاب محیطی به علت برزگ شدن عروق، تومورها (غدد و توده های اضافی)،باف های اسکار ( جوشگاه یا بافت اضافی پس از بهبود سوختگی یا زخم وجراحت یا برش جراحی) یا عفونت
● زونا یا بیماری هرپز زوستر herpes
● فقدان خونرسانی به یک ناحیه از بدن (مثلا بدلیل سختی عروق یا آترواسکلروز یا بعلت سرمازدگی عضو)
سایر علل گزگز،سوزن سوزن شدن وکرختی در بدن بخصوص دست ویا پا شامل موارد زیر می باشد:
● سندرم تونل کارپ (وارد آمدن فشار بر روی یکی از اعصاب در قسمت مچ دست که باعث ایجاد علامت در دست وانگشتان دست می شود)
● دیابت (تمامی بیماران دیابتی باید به علائم خود توجه ویژه داشته باشند تا با درمان سر
یع از عوارض دیابت پیشگیری شود)
● انواع میگرن
● مولتیپل اسکلروز (ام.اس.)
● انواع صرع
● حمله گذرای ایسکمی یا اختلال خون رسانی مغزی (گاهی مواقع به نام سکته خفیف مغزی نیز شناخته می شود.)
● کم کاری غده تیروئید(هیپوتیروئیدی)
● فنومن یا پدیده رینود (سیانوز انتهای اندام ها،دلیل آن اسپاسم عروق خونی هنگام تماس با سرما یا هنگام عصبی شدن است)
● غیر طبیعی بودن مقدار کلسیم، پتاسیم و سدیم در بدن
● کمبود ویتامین ب 12یا سایر ویتامین ها
● مصرف بعضی انواع داروها
● آسیب عصبی به علت سرب، الکل یا توتون (مسموميت سرب در حال حاضر در افرادي كه ترياك مصرف مي كنند بسيار شايع است و نياز به توجه ويژه دارد
● درمان با مواد رادیو اکتیو (رادیوتراپی)
● گاز گرفتگی انواع حیوانات
● نیش حشرات،کنه ،مایت و عنکبوت (مایت نوعی موجود با اندازه بسیار کوچک است که با میکروسکپ دیده می شود و در لابلای الیاف بالش وپتو یا فرش و همچنین در گرد و خاک خانه زندگی می کند ویکی از علت های شایع آلرژی ها بخصوص در محیط گرم ومرطوب مانند( بستر خواب) می باشد و برای رفع آن از جمله باید محیط خشک وتمیز باشد و لباس وملحفه در دمای 60 درجه شسته شود.)
● سموم غذاهای دریایی
مراقبت های شخصی وادامه درمان در منزل
پس از مراجعه به پزشک وتشخیص علت گزگز یا مورمور شدن ،سوزن سوزن شدن و یا کرختی در دست و پا، با درمان مناسب باید علائم از بین برود. بعنوان مثال اگر گز گز دست وجود داشته باشد وعلت آن بیماری تونل کارپ تشخیص داده شود، پزشک ورزش هایی را تجویز می کند که در منزل انجام شده و به درمان بیماری کمک می کند. همچنین درمان بسیاری از انواع کمردرد، انجام ورزش های توصیه شده توسط پزشک در منزل است.ممکن است علت علائم تنگی کانال نخاع باشد که با تشخیص دقیق و تعیین شدت بیماری درمان مناسب انجام می شود.
اگر بیمار دچار دیابت باشد،باید کنترل درست قند خون انجام شود ودر این حالت پزشک راهنمائی های لازم را ارائه خواهد کرد.
اگر علت علائم گزگز یا کرختی در دست وپا کمبود ویتامین باشد با تجویز مکمل های دارای ویتامین علائم بهبود می یابد.
در صورتی که نوعی از دارو علت ایجاد علائم گزگز وسوزن وسوزن شدن باشد، ممکن است نیاز به تغییر دارو یا تغییر مقدار تجویز دارو باشد که پزشک به بیمار راهنمائی های لازم را ارائه خواهد نمود.بیمار نباید مصرف دارو را بدون مشورت با پزشک تغییر دهد. همچنین مصرف مکمل های ویتامینی باید با نظر پزشک باشد وبیماران باید از خود درمانی پرهیز نمایند.
از آنجائی که کرختی وکم شدن حس، افراد را در معرض آسیب دیدگی اعضای بدن قرار می دهد و ممکن است تصادفات وسوانح زیادتری بدلیل کم شدن حس ایجاد شود ، این افراد باید بیش از سایرین مراقب خود باشند.نواحی بدن که دچار کرختی و کم حسی هستند باید از نظر ایجاد بریدگی، ضرب دیدگی،کبودی،سوختگی و سایر آسیب ها محافظت شوند.
در شرایط زیر باید با اورژانس تماس گرفت یا به بیمارستان مراجعه نمود:
● بیمار علاوه بر گزگز شدن یا کرختی (کاهش حس یا بی حسی) قسمتی از بدن دچار ضعف یا فلج نیز شده است.
● کرختی یا گزگز شدن بدنبال آسیب یا ضربه به سر، گردن، یا ناحیه پشت وکمر ایجاد شده باشد.
● فرد توانائی کنترل حرکات در بازو یا پا را ندارد یا اینکه نمی تواند ادرار کردن یا دفع مدفوع را کنترل کند.
● اگر فرد حتی بمدت کوتاهی دچار از دست دادن هوشیاری یا غش شده باشد.
● فرد نمی تواند براحتی صحبت کند یا نحوه صحبت کردن او دچار اشکال شده،تغییری در بینایی و دید ایجاد شده، اشکال در راه رفتن یا احساس ضعف در بدن یا اندام ها دارد.
چه زمانی بدلیل گزگز و کرختی دست یا پا باید به پزشک مراجعه شود؟
● علت کرختی یا گزگز مشخص نیست (مثلا علت آن خواب رفتن دست یا پا نمی باشد)
● وجود درد در گردن،ساعد دست یا انگشتان دست
● فرد دچار تکرر ادرار شده یا برای دفع ادرار نسبت به گذشته بیشتر به دستشویی می رود.
● کرختی وگزگز پاها هنگام پیاده روی یا راه رفتن بدتر می شود.
● فرد دچار حالت گیجی،اسپاسم و گرفتگی عضلانی شده یا علائم غیر عادی دارد.
پزشک پس از پرسیدن شرح حال و علائم بیمار و معاینه دقیق که شامل بررسی دستگاه عصبی می شود، سولات دیگری هم از بیمار خواهد پرسید که ممکن است شامل این موارد باشد:
سوالاتی در مورد ریسک سکته مغزی، سابقه بیماری تیروئید، سابقه دیابت وشغل و عادتهای شغلی فرد و همچنین داروهای مصرفی
آزمایشات خون درخواستی برای بررسی علت گزگز یا کرختی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
● شمارش کامل سلول خونی
● بررسی الکترولیت های خون(اندازه گیری مواد معدنی و مواد شیمیایی بدن مانند سدیم، پتاسیم کلسیم و غیره)
● آزمایشات خونی مربوط به غده تیروئید
● در صورت ضرورت سطح ویتامین ها
● بررسی فلزات سنگین و غربالگری توکسیکولوژی(سم شناسی)
تصویر برداری پزشکی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
● آنژیوگرام( تستی است که به کمک اشعه ایکس و مواد مخصوص ،درون عروق بررسی می شود)
● سی.تی آنژیوگرام
● سی.تی.اسکن از سر
● سی.تی.اسکن ستون فقرات
● ام.آر.آی سر
● ام.آر.آی ستون فقرات
● اولتراسوند(سونوگرافی) عروق گردن برای بررسی احتمال خطر حمله گذرای مغزی یا سکته مغزی
● اولتراسوند(سونوگرافی) عروق
●تصویر برداری اشعه ایکس از ناحیه دچار گزگز وسوزن سوزن شدن یا کرختی
سایر تست ها که ممکن است توصیه شوند شامل موارد زیر است:
● نوارعصب وعضله (بررسی هدایت عصبی و الکترومیوگرافی ): این تست چگونگی پاسخ عضله به تحریک عصب را نشان می دهد وبرای تعیین علت گزگز یا کرختی ومیزان آسیب بسیار کمک کننده است. در اين تست ابتدا اعصاب در يك محل تحريك شده و پاسخ تحريك ثبت مي شود. بر اسا اطلاعات به دست آمده مي توان درگيري اعصاب محيطي را مشخص كرد. شدت و نوع و محل درگيري اعصاب محيطي در اين روش مشخص مي شود. متخصصین طب فیزیکی با تجربه از انوار عصب و عضله برای تشخیص دقیق بیماری بهره زیادی می برند.برای انجام نوار عصب یا عضله سوزن های ظریف واستریل متصل به دستگاه مخصوص استفاده می شود. انجام نوار عصب و عضله نياز به دقت و تجربه كافي دارد. بنابراين در مواردي كه دقت كافي در انجام تست نشده باشد ممكن است پاسخهاي متضادي ديده شود. البته هر تستي درصد مواردي كه در هر بيماري مشخص مي كند متفاوت است و ممكن است موارد طبيعي وجود داشته باشد كه نوار عصب آنرا مشخص نكند يا موارد غير طبيعي وجود داشته باشد كه نوار عصب و عضله بصورت نرمال ديده شود.
● پونکسیون نخاع: گرفتن و بررسی مایع نخاع برای رد علل گزگز وکرختی در سیستم اعصاب مرکزی انجام می شود.
● تحریک با سرما ممکن است برای تشخیص فنومن رینود انجام شود.(بیماری رینود که با تغییر رنگ و ارغوانی شدن انتهای اندام ها در برخی شرایط مشخص می شود)
گزگز،کرختی، بی حس شدن و خواب رفتگي انگشتان دست علامت نسبتا شايعی است که مي تواند به علل مختلفي ايجاد شود. شايعترين علت آن گير افتادن اعصاب دست است. سایر علل گزگز دست شامل گیر افتادن عصب در ناحیه ساعد، دنده گردنی، دیسک گردن، ام اس، و مشکلات مغزی است.
اعصاب دست در قسمتهاي مختلفي گير مي افتند. شايعترين محل گير افتادگي در مچ دست است. سه عصب مديان، اولنا و راديال مسئول حس و حرکت دست می باشند. عصب مديان از وسط مچ عبور مي كند تا به انگشتان برسد.
اين قسمت به شكل تونل است و به آن تونل كارپ مي گويند. اگر در اين تونل به علتي بر روي عصب فشار وارد شود علايمي مثل گزگز و مور مور دستها، سوزش و درد ايجاد مي شود و انگشتان خواب رفتگي پيدا مي كنند. اين حالت ابتدا در شب و ابتداي صبح بيشتر است اما بتدريج با پيشرفت بيماري در روزها نيز خواب رفتگي ديده ميشود. با پيشرفته تر شدن بيماري قدرت انگشتان كمتر شده و عضلات دست لاغر مي شوند. عوامل مختلفي در ايجاد اين حالت دخالت دارند. حركات تكراري دست از علل شايع است مثلا افرادي كه قالي بافي مي كنند به احتمال بيشتري به اين حالت مبتلا مي شوند. تغيرات هورموني در طي حاملگي و يائسگي نيز باعث سندرم تونل كارپ مي شوند. بيماريهائي مثل ديابت، كم كاري تيروئيد، لوپوس و رماتيسم مفصلي باعث بيشتر شدن احتمال سندرم تونل كارپ مي شوند.
گاهي علايم باعث بيدار شدن فرد از خواب شده و حركت دادن دستها باعث تخفيف علايم ميگردد. درد بيمار ممكن است به ساعد بازو و شانه نيز بكشد.
تشخيص سندرم تونل كارپ
تشخيص اين بيماري توسط شرح حال بيمار معاينه فيزيكي ، تستهاي الكترودياگنوز (نوار عصب و عضله) و سونوگرافی انجام مي شود.
در حال حاضر متخصصین طب فیزیکی که در این زمینه کار می کنند از دستگاه سونوگرافی نیز برای تشخیص گیر افتادگی عصب و یا عواملی مثل وجود گانگلیون در مچ دست برای تشخیص سندرم تونل کارپ استفاده می کنند. سونوگرافی عصب برای تزریق دقیق در کنار عصب و پیشگیری از ایجاد عوارض نیز بسیار کاربرد دارد.
درمان
1) عدم انجام حركات تكراري
تا حد امكان بايد از انجام حركات تكراري خود داري شود. استفاده از وسايلي كه حالت لرزشي به دستها مي دهند علايم و بيماري را بدتر ميكند.
2) تصحيح وضعيت مچ در هنگام كار
تصحيح وضعيت نشستن و استفاده از وسايل با طراحي مناسب ضروري است.
3) استفاده از مچ بند(اسپلينت): استفاده از مچ بند مخصوص در سه ماه اول پس از شروع علايم و همچنـين در خانمهاي حامله بسيار موثر است. زاويه اسپلينت بايد تنظيم شود. اغلب اسپلينتهاي ساخته شده در بازار زاويه مناسبي ندارند و حتي باعث بدتر شدن علايم مي شوند. مچ بند بايد حتمآ در شب پوشيده شود. بهتر است در طي روز نيز از مچ بند استفاده كرد.
4) استفاده از داروها: برخی داروها در درمان اين حالت موثر مي باشند.
5) تزريق كورتيكو استروئيد
6) مداليتي ها
استفاده از اولتراسوند و ليزر ميتواند به بهبود بيماري كمك نمايد.
جراحي:
اگر بيمار به درمانهاي غير جراحي پاسخ مناسبي ندهد يا اگر در نوار عصب و عضله علايم درگيري شديد عصب ديده شود يا عضلات تحليل رفته باشد يا دستها ضعيف شده باشند جراحي توصيه مي گردد. عوارض جراحي شامل ايجاد زخم بدشكل، آسيب به اعصاب پوستي و چسبندگي تاندونها است. لذا يك دوره كار درماني پس از جراحي براي كاهش تورم و حفظ حركات انگشتان همراه با چهار هفته استفاده از مچ بند ضروري است.
عوارض ناشايعتر پس از جراحي شامل عفونت، آسيب شرياني، سفتي مفصل و . . . است. برخي از بيماران از باقي ماندن علايم پس از جراحي شكايت دارند.
عدم تشخيص صحيح علت عمده باقي ماندن علايم پس از جراحي است .
شایعترین گیر افتادگی عصبی در اندا فوقانی است که در خانمها دو برابر مردان شایعتر است. سه عصب مديان، اولنا و راديال مسئول حس و حرکت دست مي باشند. عصب مدیان حس سه انگشت شست، اشاره، انگشت وسط و نیمی از انگشت حلقه را تامین می کند. بعلاوه بیشتر حرکت شست را عصب دهی می کند.این عصب هنگام عبور از مچ دست از تونلی به نام تونل کارپ عبور می کند. تونلی است در مچ دست که عصب مدیان و تعدادی از رباطهای دست از آن عبور می کنند.
علت سندرم تونل کارپ
افزایش فشار در تونل کارپ در افراد مستعد باعث ایجاد این بیماری می شود. از علل آن شکستگی استخوان مچ که به عصب فشار وارد می سازد،
علت دیگر آرتریت مفاصل مچ دست مثل روماتیسم مفصلی است.
در افراد دیابتی یا فعالیتهایی که به مچ فشار وارد می کنند بخصوص مشت کردن و خم کردن مچ یا
در حاملگی ، شیر دهی یا افراد مبتلا به اشکلات تیرویید این بیماری بیشتر دیده می شود. افرادی که در هنگام خواب مچ دست را جمع می کنند بیشتر به این بیماری دچار می شوند.
علائم سندرم تونل کارپ
بی حسی گزگز و مورمور در سه انگشت شست، اشاره، انگشت وسط.همانطور که در شکل مقابل دیده می شود. در سندرم تونل کارپ کف دست دچار این علایم نمی شود. در صورت وجود این علایم در کف دست انجام نوار عصب به تشخیص علت کمک می کند.
اشکال در انجام حرکات ظریف مثل گرفتن سوزن.
علایم در شب بدتر می شوند.علایم هنگام گرفتن تلفن در دست بدتر می شوند. اما با تکان دادن دست این علایم بهتر می شوند.
در موارد شدید عضلات ناحیه شست لاغر می شوند.
درد و گزگز ممکن است به ساعد بازو و حتی شانه بکشد.
ممکن است بیمار در انگشت احساس تورم داشته باشد بدون اینکه ورم خاصی دیده شود.
گاهی بیماران از افتادن اجسام از دست شکایت می کنند.
در موارد شدید درد بیمار را از خواب بیدار می کند.
تشخیص سندرم تونل کارپ
تشخیص صحیح و سریع این بیماری برای تصمیم گیرد درمان بیمار بسیار مهم است. تشخیص بر اساس شرح حال کامل بیماری، معاینه دقیق و انجام نوارعصب و عضله انجام می گیرد. دقیق رین روش تشخیص این بیماری نوار عصب و عضله است. نوارعصب و عضله به افتراق این بیماری از سایر بیماریهای ناشی از گرفتاری عصب کمک می کند. این بیماری ممکن است با بیماریهای دیگری اشتباه شود مثلا:
دیسک گردن ممکن است باعث علایمی شبیه به سندرم تونل کارپ شود.در این حالت درد از گردن به سمت انگشتان تیر می کشد. گاهی سندرم تونل کارپ و درگیری عصبی گردن باهم وجود دارند.
وجود یک دنده اضافه در گردن که به آن دنده گردنی می گویند نیز می تواند باعث اشتباه با این بیماری شود. این افراد معمولا درد در قاعده گردن دارند ودچار گزگز، مورمور در دستها می شوندو با انجام کارهایی که در بالای سر انجام می شود مثلا برداشتن چیزی از بالای کابینت دچار احساس ضعف در دستها می شوند.
درگیر شدن عصب در اثر دیابت می تواند باعث گز گز و بی حسی در دستها شود. باید توجه داشت که در موارد زیادی بطور همزمان درگیری عصبی در دست در اثر دیابت و سندرم تونل کارپ وجود دارد.
التهاب رباطهای مچ دست با درد مچ دست که به کف دست تیر می کشد خود رانشان می دهند.
آرتروز مفصل قاعده شست نیز ممکن است با این بیماری اشتباه شود یا برعکس، سندرم تونل کارپ باعث درد قاعده شست شود.
حتی مشکلات مغز و نخاع می توانند این بیماری را تقلید کنند مثلا بندرت دیده می شود بیماری ام اس دارای علائمی شبیه به این سندرم خود را نشان می دهد . در این صورت انجام نوار عصب و عضله برای تشخیص این بیماری ضروری است.عضله در بخش طب فيزيکي و توانبخشي انجام ميگيرد. عدم تشخيص صحيح علت عمده باقي ماندن علايم پس از جراحي است.
درمان سندرم تونل کارپ
1) عدم انجام حركات تكراري
2) تصحيح وضعيت مچ در هنگام كار : مچ دست هنگام کار مثلا کار با کامپیوتر باید در صفر درجه باشد. خم شدن مچ باعث افزایش فشار به عصب می شود. انجام فعالیتهایی که با مچ کردن مکرر می باشد نیز باعث فشار به عصب و ایجاد این سندرم می شود. این بیماران و بیمارانی که ورم دست دارند باید از ورزشهای تقویتی انگشتان مثلا کار با لاستک تقویت دست خوداردی کنند.
در موارد ضروری از ورزشهای تقویتی خاصی (ورزشهای ایزومتریک) کمک می گیریم.
از مچ کردن محکم خودداری شود.
از مچ کردن در حالی که مچ دست به سمت داخل یا خارج است خودداری شود.(زاویه مچ باید صفر درجه باشد) .
گرفتن اجسام مثل خودکار نازک فشار زیادی به مچ وارد می کند. بهتر است از خودکارهایی با بدنه کلفت استفاده شود.
کاهش وزن، بالا بودن وزن احتمال ابتلا به سندرم تونل کارپ را بیشتر می کند. کاهش ورزن بخصوص با ورزشهای هوازی به بیماران توصیه می شود
تصحيح وضعيت نشستن و استفاده از وسايل با طراحي مناسب ضروري است.
3) استفاده از مچ بند: استفاده از مچ بند مخصوص در سه ماه اول پس از شروع علايم و همچنـين در خانمهاي حامله بسيار موثر است. زاويه مچ بند بايد تنظيم شود. اغلب مچ بند هاي ساخته شده در بازار زاويه مناسبي ندارند و حتي باعث بدتر شدن علايم مي شوند. مچ بند بايد حتمآ در شب پوشيده شود. بهتر است در طي روز نيز از مچ بند استفاده كرد.
در برخی از بیماران لازم است مچ بند بخشی از حرکات انگشت را نیز محدود کند. افرادی که با مچ کردن دست علایمشان تشدید می شود،یا التهاب در کف دست دارند یا افرادی که در موق خوابیدن دست خود را به سمت داخل جمع می کنند وبرخی از بیماران دیگر نیاز به این نوع مچ بند دارند.
در افرادی که مبتلا به آرتروز مفصل شست ، التهاب رباط دست مثل روماتیسم مفصلی همزمان، یا دردهای شبانه شدید باشند یا انگشتان بیمار خالت قفل شدن داشته باشد از نوع دیگری از مچ بند استفاده می کنیم. این مچ بند ها از ماده مخصوصی بسیار سبکی در بخش ارتوپدی فنی ساخته می شود.
4) استفاده از داروها: داروهاي ضد التهابي، ویتامین ب6 و داروهای ادرار آور که قبلا استفاده می شدند در درمان اين حالت موثر نمي باشند.
استفاده از ویتامین ب 6: مطالعات مختلف نشان داده اند که ویتامین ب 6 در درمان این بیماری اثر ندارد
5) تزريق كورتون در مچ دست این درمان در سندرم تونل کارپ موثر است.
6) مداليتي ها ی طب فیزیکی
استفاده از اولتراسوند و ليزر ميتواند به بهبود بيماري كمك نمايد.
جراحي
اگر بيمار به درمانهاي غير جراحي پاسخ مناسبي ندهد يا اگر در نوار عصب و عضله علايم درگيري شديد عصب ديده شود يا عضلات تحليل رفته باشد يا دستها ضعيف شده باشند جراحي توصيه مي گردد. عوارض جراحي شامل ايجاد زخم بدشكل، آسيب به اعصاب پوستي و چسبندگي تاندونها است. لذا يك دوره كار درماني پس از جراحي براي كاهش تورم و حفظ حركات انگشتان همراه با چهار هفته استفاده از مچ بند ضروري است.
سندرم تونل کارپ در حاملگی:
در خانمهای باردار بخصوص در سه ماهه سوم و خانمهایی که دچار تورم می شوند دیده می شود. معمولا به درمانهای طب فیزیکی و غیر جراحی پاسخ می دهد. در این موارد بخصوص از مچ بند استفاده می شود. سفت بستن مچ بند یا نامناسب بودن آن ممکن است علایم را بدتر کند.
عصب اولنار یکی از اعصاب اصلی دست است و گیر افتادن آن بسیار شایع است اما با توجه به آشنایی کمتر با 
این عصب٬ درگیری آن کمتر مورد توجه قرار می گیرد. استفاده نادرست از یارانه یا موبایل یکی از علل آسیب این عصب است. درگیری این عصب بصورت خواب رفتگی و گزگز انگشت کوچک و نیمی از انگشت حلقه خود را نشان می دهد. در موارد شدید بصورت لاغر شدن بعضی از عضلات دست دیده می شود. در پستهای بعدی وبلاگ به علایم٬ درمان و توانبخشی آسیب این عصب می پردازیم.
آسیب کم عصب اولنار تقریبابرای همه اتفاق افتاده. وقتی آرنج ما به جایی برخورد می کند و احساس برق گرفتگی و درد شدید می کنیم در حقیقت عصب اولنار آسیب دیده است.
گیر افتادگی این عصب شایع است و عدم درمان به موقع می تواند باعث آسیب غیر قابل برگشت عصب شود.
آسیب مستقیم به عصب مثلا هنگام زمین خوردن می تواند باعث آسیب عصب اولنار شود.
عصب اولنار در برخی افراد بخوبی در جای خود قرار نمی گیرد. در واقع عصب دچار دررفتگی است. این پدیده شایع است و اکثرا دوطرفه است.
گاهی آرتروز مفصل آرنج باعث فشار آوردن برجستگی کوچک استخوانی بر روی عصب می شود.
در برخی افراد در داخل آرنج یک عضله اضافه و جود دارد که با کار زیاد بخصوص چکش زدن، صخره نوردی و یا وزنه زدن این عضله بزرگ می شود و به عصب فشار وارد می کند.
عواملی که زمینه ساز این بیماری است:
تکیه کردن بر آرنج هنگام تماشای تلویزیون یا رانندگی یا کار با کامپیوتر
خوابیدن در حالی که دستها به داخل سینه خم شده اند.
ورزش سنگین بخصوص تقویت پشت بازو
صحبت طولانی با تلفن در حالی که آرنج خم شده است.
شکستگی قدیمی آرنج
وجود کیست در مفصل آرنج اگر به عصب فشار وارد کند.
علایم گیر افتادن عصب اولنار
خواب رفتگی در انگشت کوچک و نیمی از انگشت حلقه
ضعف دست
درد داخل آرنج که به دست یا داخل بازو تیر می کشد.
اشکال در انجام حرکات ظریف دست
علایم با خواب و خم شدن آرنج بدتر می شوند.
در موارد شدید ضعف و لاغری دست و افتادن اجسام از دست. در هنگام وارد کردن دست در جیب انگشت کوچک گیر می کند.
تشخیص و تعیین شدت این بیماری علاوه بر شرح حال و معاینه توسط نوار عصب و عضله انجام می شود. در تست نوار عصب و عضله محل درگيري عصب اولنار، شدت آن و ميزان آسيب وارد شده به عصب مشخسص مي شود و برنامه درماني بر اساس تست نوار عصب و عضله برنامه ريزي مي شود.
تشخیص گیر افتادگی عصب اولنار در آرنج
ایجاد علایم با خم کردن آرنج
ضعف عضلات دست
با ضربه روی عصب بیمار در دست گزگز و درد احساس می کند
اگر علایم با مقاومت دربرابر باز کردن آرنج بدتر شود احتمال وجود عضله اضافه در آرنج بیشتر است.
با وارد کردن دست در جیب، انگشت کوچک به لبه جیب گیر می کند
دقیق ترین روش تشخیص گیر افتادگی عصب اولنار انجام نوار عصب و عضله است. انجام سونوگرافی عصب توسط برخی از متخصصین طب فیزیکی و توانبخشی انجام می شود و برای تشخیص گیر افتادگی عصب بسیار کمک کننده است. ما برای تشخیص از هر دو روش استفاده می کنیم.
درمانهای طب فیزیکی در آسیب عصب اولنار در آرنج 
درمان پس از تشخیص بیماری داده می شود. با نوار عصب شدت درگیری عصبی مشخص می شود و برنامه درمانی مشخص تر می گردد.
کشش عضلات قدام آرنج
استفاده از چسبهای خاص در ناحیه آرنج
استفاده از روشهای حرکت دادن عصب که در کلینیک توانبخشی دست انجام می شود
در موارد حاد از ورزش در حالی که شانه از سمت پهلو از بدن دور می شود خودداری گردد
از خم شدن آرنج و حرکات تکراری خم وراست شدن آرنج خودداری شود.
از تکیه دادن به آرنج خودداری شود
استفاده از آرنج بند که از خم شدن آرنج بخصوص حین خواب جلوگیری می کند. می توان از یک
حوله که دور آرنج بسته شده است.
در طی روزازنوعی از آرنج بند که باعث می شود به عصب فشار وارد نشود استفاده می کنیم
برای کنترل علایم بیمار می توان از داروهای درد عصب استفاده نمود. مصرف سیگار، قهوه غلیظ و چای سنگین برای بهبود عصب مضر است.
فیزیوتراپی التهاب عصب اولنار: استفاده از لیزر تا حدی باعث کاهش التهاب عصب و کاهش درد بیمار می گردد. اما توصیه های بعمل آمده باید حتما انجام شود.
در موارد شدید درمان جراحی لازم است.
مطالب مرتبط
اصول اساسی
عضلات و اعصاب بدن انسان پیامهای خود را با بوجود آوردن سیگنالهای الکتریکی يا امواج الكتريكي كه بصورت برق مي باشند به مغز انسان می رسانند. اطلاعات محیط اطراف انسان از طریق این سیگنالها به مغز مخابره می شوند و اعصاب محیطی این مسئولیت را به عهده دارند. نورون ها يا سلولهاي عصبي نیز برای انتقال فرمانهای حرکتی از این مسیر می نمایند. حوادث و ضایعه هایی که اعصاب و عضلات بدن را متاثر می نماید می تواند باعث کاهش سرعت یا توقف سیگنالهای الکتریکی مربوطه شود. چنانچه بیماری با علائم درد، ضعف، بی حسی در گردن، دست و یا پا مواجه شود، اندازه گیری سرعت و درجه فعالیت الکتریکی در عضلات و اعصاب بیمار مربوطه به پزشک معالج کمک می نماید تا تشخیص بهتری از بیماری داشته باشد. تستی که این کمک را به پزشک معالج می نماید تست نوار عصب و عضله یا تست الکترودیاگنوسیس می باشد. در نوار عصب و عضله دو آزمون انجام می شود:
نوار عصب و عضله در شناسایی بیماریهای زیر بکار می رود:
ü سندرم تونل کارپ
ü فشار بر روی عصب اولنار در محل عبور از پشت آرنج
ü دیسک کمر
ü دیسک گردن
ü بی حسی و حس گزگز ومورمور شدن در اندامها
بطور كلي در هر بيمار با ضعف، درد، علايم درگيري عصبي نوار عصب و عضله ممكن است كمك كند.
سرعت هدایت عصبی یا NCV
معمولا به همراه الکترومیوگرافی، سنجش عملکرد طبیعی نورون ها مورد ارزیابی قرار می گیرد. در تست نوار عصب پزشک متخصص طب فيزيكي الکترودها را در مسیر عصب قرار می دهد. سرعت و انتقال سیگنال ها توسط الکترودهایی که بر روی پوست قرار گرفته اند ضبط می شود. در اعصاب آسیب دیده سیگنالها در ناحیه آسيب آهسته و ضعیف بوده و سیگنالهای الکتریکی در اعصاب سالم، شكل و سرعت طبيعي دارند. با تحریک عصبی در نقاط مختلف پزشک متخصص طب فيزيكي که نوار عصب می گیرد می تواند محل ایجاد صدمه را تعیین نماید. از نوار عصب و عضله برای ارزیابی روند بهبود بیماری نیز می توان استفاده کرد. از نوار عصب و عضله برای شرایط مختلفی که باعث ایجاد فشار بر روی عصب می شود استفاده می شود. علی الخصوص در کمر درد، دست درد، آرنج درد و درد مچ پا می توان از نوار عصب استفاده کرد.
الکترومیوگرافی
در این تست فعالیت الکتریکی عضلات ثبت می شود. از تست الکترومیوگرافی برای بدست آوردن اطلاعات بیشتر در مورد عملکرد اعصاب و عضلات در بدن استفاده می شود. شایان ذکر است عضلات سالم در حالت استراحت، از دیدگاه الکتریکی خاموش است. در طی گرفتن نوار عصب و عضله و نیز الکترومیوگرافی، سيم نازک و کوچکی در عضله قرار می گیرد تا فعالیت الکتریکی الکتریکی عضله ثبت شود. پس از آن پزشک متخصص طب فيزيكي که در حال گرفتن نوار عصب است از بیمار درخواست شل کردن عضله مورد نظر را می نماید. پس از آن نیز درخواست انقباض عضله می نماید. در حین این انقباضات و استراحت پزشک به سیگنالهای الکتریکی بدست آمده توجه نموده و به آنالیز این سیگنالها می پردازد.
الکترومایوگرافی (EMG) مطالعه عملکرد عضله از طریق تحلیل سیگنالهای الکتریکی تولید شده حین انقباضات عضلانی است. واحد عملکردی انقباض عضله یک واحد حرکتی نام دارد كه شامل عصب از نخاع و مجموعه شاخه هاي آن در عضله و فيبرهاي عضلاني آن است. است که متشکل است از یک نورون حرکتی آلفا و تمام فیبرهایی که از آن منشعب می شوند. وقتی پتانسیل عمل عصب حرکتی که فیبر را تغذیه می کند به آستانه دپلاریزاسیون برسد فیبر عضله منقبض می شود. دپلاریزاسیون باعث ایجاد میدان الکترومغناطیسی می شود و این پتانسیل به عنوان ولتاژ اندازه گرفته می شود. دپلاریزاسیون که در طول غشا عضله منتشر می شود یک پتانسیل عمل عضله است. پتانسیل عمل واحد حرکتی مجموع پتانسیل عملهای منفرد تمامی فیبرهای یک واحد حرکتی است. بنابراین سیگنال EMG جمع جبری تمام پتانسیل عملهای واحدهای حرکتی موجود در ناحیه ای است که الکترود در آنجا قرار گرفته است. ناحیه قرار گرفتن الکترود معمولاً شامل بیش از یک واحد حرکتی است زیرا فیبرهای عضلانی واحدهای حرکتی مختلف در تمام طول عضله در ترکیب با هم قرار دارند. هر بخش از عضله می تواند حاوی فیبرهای متعلق به حدود ۲۰ تا ۵۰ واحد حرکتی باشد. یک واحد حرکتی مستقل می تواند دارای ۳ تا ۲۰۰۰ فیبر عضله باشد. عضلاتی که پنج حرکت را در کنترل دارند از تعداد فیبر عضلانی کمتری به ازای هر واحد حرکتی برخوردارند. (معمولاً کمتر از ۱۰ فیبر به ازای هر واحد حرکتی). در مقابل عضلاتی که محدوده وسیعی از حرکات را در کنترل دارند دارای ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ فیبر در هر واحد حرکتی می باشند. در خلال انقباضات عضلانی ترتیب خاصی وجود دارد به این صورت که واحدهای حرکتی با فیبر عضلانی کمتر در ابتدا و سپس واحدهای حرکتی دارای فیبرهای عضلانی بیشتر منقبض می شوند. تعداد واحدهای حرکتی در عضلات در بدن متغیر است.
دو نوع اصلی EMG داریم: بالینی (که گاهی مواقع EMG تشخیصی نامیده می شود) و Kinesiological EMG . الكتروميوگرافي تشخیصی که معمولاً به وسیله متخصص طب فیزیکی انجام می شود، مطالعه مشخصات پتانسیل عمل واحد حرکتی از نظر مدت و دامنه است و برای کمک به تشخیص آسیب شناسی اعصاب انجام می شود با این روش همچنین می توان دشارژهای خودبخودی عضله در حال استراحت را ارزیابی کرد و یا فعالیت یک واحد حرکتی منفرد را جدا نمود. Kinesiological EMG نوعی EMG است که با تحلیل حرکت مرتبط است. این نوع از EMG رابطه بین عملکرد عضله با حرکت بخشهای مختلف بدن را ارزیابی می کند و زمان بندی فعالیت عضله با حرکت را مورد بررسی قرار می دهد.
نوار عصب و عضله گاهي توسط مراجعين تحت عنوان نوار دست، نوار پا ، تست سوزني، تست عصب، الكتروميوگرافي نيز ناميده مي شود.
NCV چیست؟
NCV مخفف بررسی سرعت هدایت عصبی Nerve Conduction Velocity می باشد. در اين حالت سرعت هدايت عصبي اندازه گيري مي شود. يعني موج عصبي با چه سرعتي در طول عصب حركت مي كند. در برخي از بيماريهاي اعصاب محيطي سرعت هدايت عصبي كم مي شود. مثلا اگر عصب تحت فشار باشد اين سرعت كاهش پيدا مي كند. عملا بررسی سرعت هدایت Nerve Conduction Study (NCS شامل
1. تعیین سرعت هدایت عصبی، 2. تعیین "تاخیر زمانی" Latency از وقتی که عصب را تحریک می کنیم تا زمانی که موج حاصله ثبت می شود و بررسی ارتفاع موج است. این بررسی بر روی عصبهای انتقال دهنده پیامهای حسی یا حرکتی یا مشترک انجام می شود.
ارتفاع موج عصبي از اين لحاظ مهم است كه نشان مي دهد چه تعداد عصب فعال است. در برخي از بيماريهاي اعصاب محيطي عصبها از بين مي روند در اين حالت ارتفاع موج كم مي شود. براي اينكه بتوانيم اين كاهش موج را اندازه گيري كنيم بايددو عصب در دو سمت بدن را مقايسه كنيم. بنابراين نوار عصب هميشه مقايسه دو طرف مهم است.
EMG یا الکترومیوگرافی چیست؟ الکترومیوگرافی شامل ثبت فعالیت الکتریکی عضله است که معمولا با الکترود سوزنی انجام می گیرد. در اين حالت الكترود بسيار ظريفي در نزديك محل فعاليت فيبر عضله قرار داده مي شود و فعاليت الكتريكي عضله ثبت مي شود. الکترودهای سطحی نیز در مواردی که بخواهیم فعالیت کلی عضله را ثبت کنیم بکار می روند.مثلا در بیو فیدبک یا در بررسی قدرت عضلات اما در بررسی بیماریهای عصب و عضله انجام الکترومیوگرافی ضروری است.
آیا همیشه EMG و NCV با هم انجام می شوند؟
در اکثر موارد ایندو باید با هم انجام شوند. بطور استثنائی مثلا اگر پزشک تنها بخواهد وجود یا عدم وجود سندرم تونل کارپ را بداند و رد سایر بیماریها مثل درگیری ریشه گردنی را در نظر نگیرد و یا ممنوعیتی برای استفاده از سوزن وجود داشته باشد اين کار انجام می شود.
روش ثبت موج حسی و حرکتی:
براي انجام نوار عصب، در يك نقطه عصب تحريك شده و پاسخ آن در جاي ديگر روي عصب يا عضله ثبت مي شود.
برای گرفتن موج حسی ،عصب را در یک محل تحریک کرده و پاسخ را از روی پوست ثبت می کنیم. برای گرفتن موج حرکتی، پاسخ از روی عضله ثبت می گردد.
برای اندازه گیری سرعت هدایت عصبی، عصب را در دو نقطه تحریک می کنیم و فاصله بین دو نقطه تقسیم بر زمان طی شده در این حالت سرعت هدایت عصبی است.
از چه مناطقی بررسی انجام می شود؟
نوار عصب در طیف وسیعی از بیماریها انجام می شود. بطور کلی اختلالات حس، حرکت یا علایم عصبی بسته به تشخیص پزشک ممکن است نیاز به نوار عصب داشته باشند. ضعف عضلات، پرش عضلات، درد عصبي از ساير مواردي است كه نوار عصب و عضله به تشخيص كمك مي كند.
بررسی عضله زبان در مواردی که اختلالات بلع و صدا وجود دارد انجام می شود انجام آن شبیه به نوار عصب سایر قسمتها است.
الکترومیوگرافی عضله مقعد در بی اختیاری مدفوع یا دردهای کف لگن کاربرد دارد. در موارد بی اختیاری ادراری بخصوص در خانمها الکترومیوگرافی اسفنکتر حالب نیز انجام می شود.
در ضعف عضلانی ممکن است تست خاصی بنام تحریک مکرر عصبی انجام شود. در این حالت تحریکهای مکرر بر روی عضلات مبتلا انجام شده و خستگی عضله توسط آن بررسی می گردد.
همانطور كه اشاره شد علاوه بر نوار عصب و عضله تستهای دیگری وجود دارد که تحت عنوان الکترودیاگنوز تقسیم بندی می شوند در این تستها راههای شنوایی، بینایی، حسی و حرکتی بررسی می شود.
نوار عصب و عضله در نوزادان و کودکان نیز انجام می شود اما کودکان نیاز به مهارتهای بیشتری دارد.
ايا امكان اشتباه در تست وجود دارد؟
سیستم عصبی بسیار پیچیده است بنابراین نوار عصب و عضله نیاز به معاینه دقیق، مهارت تکنیکی و توانایی تفسیر دقیق یافته ها دارد .الكترودياگنوز بصورت رشته فوق تخصصی است. هر تست پزشكي موارد مثبت كاذب يا منفي كاذب دارد. مثلا ممكن است بيمار مشكلي داشته باشد و ام آر آي آنرا نشان ندهد ولي با گذشت زمان و پيشرفت بيماري بتوان ضايعه را مشاهده كرد. در مواردي كه تست با دقت انجام شود ممكن است نتايج آن نياز به تكرار يا بررسي بيشتر داشته باشد. حتي در برخي بيماريهاي حساس مثل اي ال اس توصيه مي شود اين تست توسط سه نفر كه در اين زمينه تبحر دارند به فاصله زماني و بصورت جداگانه انجام شود.
سوزنهاي استفاده شده براي نوار عصب يكبار مصرف مي باشند. اين سوزنها اگر از مارك مناسبي باشند بسيار ظريف بوده و درد كمي ايجاد مي كنند. گاهي درد در محل سوزن بخصوص در افراد واريسي چند ساعت باقي مي ماند كه مي توان از ماساژ يخ استفاده كرد. برخي افراد درد را بيشتر از بقيه حس مي كنند. در اين موارد اگر مشكل خاصي مثل مشكل زخم معده وجود نداشته باشد مي توان دو ساعت قبل از نوار عصب قرص بروفن مصرف نمود.
ممنوعيتهاي نوار عصب و عضله:
اين تست ممنوعيت جدي ندارد ولي در موارد وجود پيس ميكر قلبي بايد شرايطي را رعايت كرد. بيماراني كه وارفارين مصرف مي كنند نيز بايد به پزشك اطلاع دهند. در صورت ادم لنفاوي نيز اين تست بايد تنها براي موارد ضروري و در مراقبت از عفونت انجام شود.
نوار عصب و عضله چقدر طول مي كشد؟
نوار عصب و عضله تست ديناميكي است. و نوعي مشاوره با متخصص طب فيزيكي است. يعني ابتدا شرح حال بيمار گرفته شده و معاينات لازم انجام مي شود. در صورت داشتن پرونده باليني و عكسها و آزمايشات مرتبط حتما بايد همراه باشند. سپس برنامه ريزي نوار عصب مي شود. برخي تستها بصورت معمول براي همه انجام مي گيرد اما برخي از تستها ممكن است در برخي از افراد با تشخيص خاص لازم باشد. برخي از بيماريهاي سيستم عصبي بسيار پيچيده مي باشند. بنابراين ممكن است اين تست حتي تا دو ساعت هم طول بكشد. يا حتي لازم باشد بيمار در دو جلسه بررسي شود.
تفسير نوار عصب و عضله:
گاهي مراجعين از اين شكايت دارند كه پزشك معالج تنها نتيجه را ديد و به اعداد توجهي نكرد. همانطور كه گفته شد نوار عصب و عضله يك مشاوره است. مقادير طبيعي از هر فرد به فرد ديگر متفاوت است و اعداد طبيعي بر اساس حساسيت دستگاه نيز فرق مي كند. بنابراين نتيجه نهايي براي پزشك معالج مهم است. اين تست مثل تستهاي آمايشگاهي نيست و تفسير آن نياز به دانش كامل در اين زمينه دارد.
جواب نوار عصب و عضله به چه صورت است؟
گاهي تصور مي شود نوار عصب و عضله مانند نوار قلب است. در قديم دستگاهها چنين نوارهايي را ثبت مي كردند اما با توجه به نياز به تفسير، در حال حاضر تنها يافته ها در جداولي ثبت مي شوند. در برخي موارد ممكن است امواج ثبت شده نيز ضميمه گردند.
تفسير نوار عصب براي بيمار؟
گرچه متخصصان طب فيزيكي خود بيماران را ويزيت و درمان مي كنند. اما بر اساس استاندارد بين المللي ، در مورد نتايج تستهاي درخواست شده توسط ساير پزشكان، پزشك معالج درخواست دهنده نتايج نوار عصب را پس از اخذ شرح حال، معاينه و در صورت لزوم انجام ساير تستها ملاحضه كرده و برنامه درماني را براي بيمار خود طرح ريزي ميكند.
كي جواب را دريافت مي كنم؟
معمولا پاسخ نوار عصب پس از انجام تست داده مي شود. اما در برخي موارد پيچيده ممكن است نياز به بررسي بيشتر باشد.
2. گاهی یک دیسک برای بیمار کمردرد ایجاد می کند اما بیمار کاملا بهبود می یابد اما پس از مدتی دوباره بیمار دچار درد می گردد. تعیین این مسئله که آیا این درگیری عصبی جدید است یا قدیمی با نوار عصب و عضله انجام می شود.
3. گاهی بیمار تحت عمل جراحی قرار می گیرد اما بعد از مدتی درد بیمار بهبود نمی یابد یا بدتر می شود، تعیین اینکه آیا دیسک جدید عامل این مشکل است یا چسبندگی عامل مشکل است یا در حین جراحی به اعصاب اسیب وارد شده با نوار عصب همراه با ام آر آی با تزریق انجام می شود
4. در بیماریهائی مثل دیابت التهاب عصبی بوجود می آید که علائم شبیه به دیسک ایجاد می کند. جراحی دیسک در این حالت نه تنها اثر ندارد بلکه بیماری را بدتر می کند. بررسی نوارعصب به افتراق این حالات کمک می کند
5. گاهی عصب در محلی غیر از کمر گیر افتادگی پیدا می کند مثلا عصب سیاتیک در لگن گیرمی افتد اما به کمر نیز تیر می کشد، نوار عصب و عضله به تعیین محل گیر افتادن عصب کمک می کند.
6. گاهی درگیری عصب خود را بصورت درد مبهم در نقطه ای دیگر نشان می دهد مثلا فشار بر دیسک خود را بصورت درد پاشنه، یا درد پشت ران یا حتی زانو نشان می دهد که نوار عصب می تواند به تشخیص کمک کند
7. نوارعصب علاوه بر محل درگیری عصب، شدت آسیب را نشان می دهد و در تصمیم گیری پزشک در اینکه بیمار را جراحی کند یا می تواند با درمانهای غیر جراحی به درمان ادامه دهد کمک می کند.
8. گاهی بیمار دچار درد شدید است اما این درد در اثر دیسک نسیت بلکه بعلت ورم عصب است. در این موارد جراحی نه تنها بیمار را بهتر نمی کند بلکه بیمار بدتر می شود. یک نوع از این ورم عصب به نام نورالژیک آمیوتروفی است و بیمار با درد ناگهانی بسیار شدید که معمولا در شب شروع می شود مراجعه می کند.
9. گاهی بیماری عضله با مشکل دیسک اشتباه می شود به این بیماریها میوپاتی می گویند. عمل جراحی و بی حرکتی طولانی در این موارد باعث مشکلات زیادی برای بیمار می شود.
اختلال تیروئید اثراتی بر عضلات و اعصاب محیطی دارد كه در صورت لزوم نوار عصب و عضله به تشخيص آنها كمك مي كند.
در کم کاری تیروئید اختلالات زیر دیده می شود که نوار عصب به تشخیص آنها کمک می کند:
1. گیر افتادگی عصب مدیان در مچ که سندرم تونل کارپ نیز نامیده می شود و خود را بصورت خواب رفتگی و گزگز انگشتان نشان می دهد.
2. گیر افتادگی عصب در مچ پا که بصورت درد پا یا درد پاشنه خود را نشان می دهد و موارد زیادی بعنوان خار پاشنه درمان می شود که به درمانهای مربوط به خار پاشنه پاسخ مناسبی نداده و بیمار مدتها بخاطر درد سرگردان است. نوار عصب و عضله به تشخيص اين حالت كمك مي كند.
3. درگیری عضلانی که بصورت ضعف عضله یا میوپاتی دیده می شود. در افراد مبتلا به تیروتوکسیکوز احتمال ابتلا به میوپاتی در حد 5 درصد است اما ارتباطی بین شدت میوپاتی و شدت درگیری تیروئید وجود ندارد.در این حالت عضلات کمربند شانه و لگن ضعیف تر می شوند. بیماران دچار مشکل در بلند شدن از صندلی می شوند بخصوص اگر صندلی کوتاه باشد. فعالیتهایی که دست بالید بالای سر قرار گیرد نیز با مشکلل انجام می شود. ممکن است درگیری شانه ها و کتف بیشتر از عضلات باسن و لگن باشد و بیمار دچار بیرون زدگی استخوان کتف شود. که احساس کاذب افزایش قوز پشتی داشته باشد. در یک پنجم بیماران مبتلا به میوپاتی ناشی از پرکاری تیروئید ، ضعف در دستها و در گرفتن اجسام یا در پاها بیشتر است. درد عضلانی و خستگی بصورت شایع دیده می شود. اختلال بلع ممکن است بعلت ضعف عضلات بلع دیدیه شود.. در کم کاریتیروئی در یک سوم بیماران ضعف در عضلات شانه و لگن دیده می شود. خستگی بی حالی گرفتگی عضلانی و خشکی عضله در این بیماران شایع است.آتروفی عضلانی نادر است و برعکس عضلات بزرگتر می شوند. . در برخی ازبیمران ممکن است نروپاتی همزمان دیده شود. نوار عصب و عضله مي تواند در صورت لزوم به تشخيص اين حالت كمك كند.
4. در برخی از افراد مبتلا به اختلال تیروئید ، احتمال بیماریهای همزمان بصورت اختلالات محل اتصال عصب به عضله یا نروپاتی محیطی وجود دارد.
مراکز نوار عصب:
خ. شریعتی روبروی پارک شریعتی. نبش کوچه پیروز. ساختمان شریعتی. طبقه اول واحد 10 تلفن 22882831 و 09198045447
نوار عصب و عضله در بیمارستان فیروزگر بخش طب فیزیکی و توانبخشی با هزینه دولتی انجام می شود. تلفن مستقیم بخش 82141229
سطح مطلب: عمومی، کارشناسی، تخصصی و فوق تخصصی
مطالب مرتبط:
نوار عصب و عضله شامل دو بخش نوار عصب و نوار عضله است. اما روشهای دیگری مثل بررسی فلج صورت و بررسی نوعی ضعف عضله بنام میاستنی نیز اصطلاحا نوار عصب و عضله گفته می شوند. اين تستها جزو مجموعه اي از تستها مي باشند كه تستهاي الكترودياگنوز ناميده مي شوند.
نوار عصب و عضله گاهي توسط مراجعين تحت عنوان نوار دست، نوار پا ، تست سوزني، تست عصب، الكتروميوگرافي نيز ناميده مي شود.
NCV چیست؟
NCV مخفف بررسی سرعت هدایت عصبی Nerve Conduction Velocity می باشد. در اين حالت سرعت هدايت عصبي اندازه گيري مي شود. يعني موج عصبي با چه سرعتي در طول عصب حركت مي كند. در برخي از بيماريهاي اعصاب محيطي سرعت هدايت عصبي كم مي شود. مثلا اگر عصب تحت فشار باشد اين سرعت كاهش پيدا مي كند. عملا بررسی سرعت هدایت Nerve Conduction Study (NCS شامل
1. تعیین سرعت هدایت عصبی، 2. تعیین "تاخیر زمانی" Latency از وقتی که عصب را تحریک می کنیم تا زمانی که موج حاصله ثبت می شود و بررسی ارتفاع موج است. این بررسی بر روی عصبهای انتقال دهنده پیامهای حسی یا حرکتی یا مشترک انجام می شود.
ارتفاع موج عصبي از اين لحاظ مهم است كه نشان مي دهد چه تعداد عصب فعال است. در برخي از بيماريهاي اعصاب محيطي عصبها از بين مي روند در اين حالت ارتفاع موج كم مي شود. براي اينكه بتوانيم اين كاهش موج را اندازه گيري كنيم بايددو عصب در دو سمت بدن را مقايسه كنيم. بنابراين نوار عصب هميشه مقايسه دو طرف مهم است.
EMG یا الکترومیوگرافی چیست؟ الکترومیوگرافی شامل ثبت فعالیت الکتریکی عضله است که معمولا با الکترود سوزنی انجام می گیرد. در اين حالت الكترود بسيار ظريفي در نزديك محل فعاليت فيبر عضله قرار داده مي شود و فعاليت الكتريكي عضله ثبت مي شود. الکترودهای سطحی نیز در مواردی که بخواهیم فعالیت کلی عضله را ثبت کنیم بکار می روند.مثلا در بیو فیدبک یا در بررسی قدرت عضلات اما در بررسی بیماریهای عصب و عضله انجام الکترومیوگرافی ضروری است.
آیا همیشه EMG و NCV با هم انجام می شوند؟
در اکثر موارد ایندو باید با هم انجام شوند. بطور استثنائی مثلا اگر پزشک تنها بخواهد وجود یا عدم وجود سندرم تونل کارپ را بداند و رد سایر بیماریها مثل درگیری ریشه گردنی را در نظر نگیرد و یا ممنوعیتی برای استفاده از سوزن وجود داشته باشد اين کار انجام می شود.
روش ثبت موج حسی و حرکتی:
براي انجام نوار عصب، در يك نقطه عصب تحريك شده و پاسخ آن در جاي ديگر روي عصب يا عضله ثبت مي شود.
برای گرفتن موج حسی ،عصب را در یک محل تحریک کرده و پاسخ را از روی پوست ثبت می کنیم. برای گرفتن موج حرکتی، پاسخ از روی عضله ثبت می گردد.
برای اندازه گیری سرعت هدایت عصبی، عصب را در دو نقطه تحریک می کنیم و فاصله بین دو نقطه تقسیم بر زمان طی شده در این حالت سرعت هدایت عصبی است.
از چه مناطقی بررسی انجام می شود؟
نوار عصب در طیف وسیعی از بیماریها انجام می شود. بطور کلی اختلالات حس، حرکت یا علایم عصبی بسته به تشخیص پزشک ممکن است نیاز به نوار عصب داشته باشند. ضعف عضلات، پرش عضلات، درد عصبي از ساير مواردي است كه نوار عصب و عضله به تشخيص كمك مي كند.
بررسی عضله زبان در مواردی که اختلالات بلع و صدا وجود دارد انجام می شود انجام آن شبیه به نوار عصب سایر قسمتها است.
الکترومیوگرافی عضله مقعد در بی اختیاری مدفوع یا دردهای کف لگن کاربرد دارد. در موارد بی اختیاری ادراری بخصوص در خانمها الکترومیوگرافی اسفنکتر حالب نیز انجام می شود.
در ضعف عضلانی ممکن است تست خاصی بنام تحریک مکرر عصبی انجام شود. در این حالت تحریکهای مکرر بر روی عضلات مبتلا انجام شده و خستگی عضله توسط آن بررسی می گردد.
همانطور كه اشاره شد علاوه بر نوار عصب و عضله تستهای دیگری وجود دارد که تحت عنوان الکترودیاگنوز تقسیم بندی می شوند در این تستها راههای شنوایی، بینایی، حسی و حرکتی بررسی می شود.
نوار عصب و عضله در نوزادان و کودکان نیز انجام می شود اما کودکان نیاز به مهارتهای بیشتری دارد.
ايا امكان اشتباه در تست وجود دارد؟
سیستم عصبی بسیار پیچیده است بنابراین نوار عصب و عضله نیاز به معاینه دقیق، مهارت تکنیکی و توانایی تفسیر دقیق یافته ها دارد .الكترودياگنوز بصورت رشته فوق تخصصی است. هر تست پزشكي موارد مثبت كاذب يا منفي كاذب دارد. مثلا ممكن است بيمار مشكلي داشته باشد و ام آر آي آنرا نشان ندهد ولي با گذشت زمان و پيشرفت بيماري بتوان ضايعه را مشاهده كرد. در مواردي كه تست با دقت انجام شود ممكن است نتايج آن نياز به تكرار يا بررسي بيشتر داشته باشد. حتي در برخي بيماريهاي حساس مثل اي ال اس توصيه مي شود اين تست توسط سه نفر كه در اين زمينه تبحر دارند به فاصله زماني و بصورت جداگانه انجام شود.
سوزنهاي استفاده شده براي نوار عصب يكبار مصرف مي باشند. اين سوزنها اگر از مارك مناسبي باشند بسيار ظريف بوده و درد كمي ايجاد مي كنند. گاهي درد در محل سوزن بخصوص در افراد واريسي چند ساعت باقي مي ماند كه مي توان از ماساژ يخ استفاده كرد. برخي افراد درد را بيشتر از بقيه حس مي كنند. در اين موارد اگر مشكل خاصي مثل مشكل زخم معده وجود نداشته باشد مي توان دو ساعت قبل از نوار عصب قرص بروفن مصرف نمود.
ممنوعيتهاي نوار عصب و عضله:
اين تست ممنوعيت جدي ندارد ولي در موارد وجود پيس ميكر قلبي بايد شرايطي را رعايت كرد. بيماراني كه وارفارين مصرف مي كنند نيز بايد به پزشك اطلاع دهند. در صورت ادم لنفاوي نيز اين تست بايد تنها براي موارد ضروري و در مراقبت از عفونت انجام شود.
نوار عصب و عضله چقدر طول مي كشد؟
نوار عصب و عضله تست ديناميكي است. و نوعي مشاوره با متخصص طب فيزيكي است. يعني ابتدا شرح حال بيمار گرفته شده و معاينات لازم انجام مي شود. در صورت داشتن پرونده باليني و عكسها و آزمايشات مرتبط حتما بايد همراه باشند. سپس برنامه ريزي نوار عصب مي شود. برخي تستها بصورت معمول براي همه انجام مي گيرد اما برخي از تستها ممكن است در برخي از افراد با تشخيص خاص لازم باشد. برخي از بيماريهاي سيستم عصبي بسيار پيچيده مي باشند. بنابراين ممكن است اين تست حتي تا دو ساعت هم طول بكشد. يا حتي لازم باشد بيمار در دو جلسه بررسي شود.
تفسير نوار عصب و عضله:
گاهي مراجعين از اين شكايت دارند كه پزشك معالج تنها نتيجه را ديد و به اعداد توجهي نكرد. همانطور كه گفته شد نوار عصب و عضله يك مشاوره است. مقادير طبيعي از هر فرد به فرد ديگر متفاوت است و اعداد طبيعي بر اساس حساسيت دستگاه نيز فرق مي كند. بنابراين نتيجه نهايي براي پزشك معالج مهم است. اين تست مثل تستهاي آمايشگاهي نيست و تفسير آن نياز به دانش كامل در اين زمينه دارد.
جواب نوار عصب و عضله به چه صورت است؟
گاهي تصور مي شود نوار عصب و عضله مانند نوار قلب است. در قديم دستگاهها چنين نوارهايي را ثبت مي كردند اما با توجه به نياز به تفسير، در حال حاضر تنها يافته ها در جداولي ثبت مي شوند. در برخي موارد ممكن است امواج ثبت شده نيز ضميمه گردند.
تفسير نوار عصب براي بيمار؟
گرچه متخصصان طب فيزيكي خود بيماران را ويزيت و درمان مي كنند. اما بر اساس استاندارد بين المللي ، در مورد نتايج تستهاي درخواست شده توسط ساير پزشكان، پزشك معالج درخواست دهنده نتايج نوار عصب را پس از اخذ شرح حال، معاينه و در صورت لزوم انجام ساير تستها ملاحضه كرده و برنامه درماني را براي بيمار خود طرح ريزي ميكند.
كي جواب را دريافت مي كنم؟
معمولا پاسخ نوار عصب پس از انجام تست داده مي شود. اما در برخي موارد پيچيده ممكن است نياز به بررسي بيشتر باشد.
چرا در درد گردن و کمردرد نوارعصب و عضله گرفته می شود؟
2. گاهی یک دیسک برای بیمار کمردرد ایجاد می کند اما بیمار کاملا بهبود می یابد اما پس از مدتی دوباره بیمار دچار درد می گردد. تعیین این مسئله که آیا این درگیری عصبی جدید است یا قدیمی با نوار عصب و عضله انجام می شود.
3. گاهی بیمار تحت عمل جراحی قرار می گیرد اما بعد از مدتی درد بیمار بهبود نمی یابد یا بدتر می شود، تعیین اینکه آیا دیسک جدید عامل این مشکل است یا چسبندگی عامل مشکل است یا در حین جراحی به اعصاب اسیب وارد شده با نوار عصب همراه با ام آر آی با تزریق انجام می شود
4. در بیماریهائی مثل دیابت التهاب عصبی بوجود می آید که علائم شبیه به دیسک ایجاد می کند. جراحی دیسک در این حالت نه تنها اثر ندارد بلکه بیماری را بدتر می کند. بررسی نوارعصب به افتراق این حالات کمک می کند
5. گاهی عصب در محلی غیر از کمر گیر افتادگی پیدا می کند مثلا عصب سیاتیک در لگن گیرمی افتد اما به کمر نیز تیر می کشد، نوار عصب و عضله به تعیین محل گیر افتادن عصب کمک می کند.
6. گاهی درگیری عصب خود را بصورت درد مبهم در نقطه ای دیگر نشان می دهد مثلا فشار بر دیسک خود را بصورت درد پاشنه، یا درد پشت ران یا حتی زانو نشان می دهد که نوار عصب می تواند به تشخیص کمک کند
7. نوارعصب علاوه بر محل درگیری عصب، شدت آسیب را نشان می دهد و در تصمیم گیری پزشک در اینکه بیمار را جراحی کند یا می تواند با درمانهای غیر جراحی به درمان ادامه دهد کمک می کند.
8. گاهی بیمار دچار درد شدید است اما این درد در اثر دیسک نسیت بلکه بعلت ورم عصب است. در این موارد جراحی نه تنها بیمار را بهتر نمی کند بلکه بیمار بدتر می شود. یک نوع از این ورم عصب به نام نورالژیک آمیوتروفی است و بیمار با درد ناگهانی بسیار شدید که معمولا در شب شروع می شود مراجعه می کند.
9. گاهی بیماری عضله با مشکل دیسک اشتباه می شود به این بیماریها میوپاتی می گویند. عمل جراحی و بی حرکتی طولانی در این موارد باعث مشکلات زیادی برای بیمار می شود.
مراکز نوار عصب:
خ. شریعتی روبروی پارک شریعتی. نبش کوچه پیروز. ساختمان شریعتی. طبقه اول واحد 10 تلفن 22882831 و 09198045447
نوار عصب و عضله در بیمارستان فیروزگر بخش طب فیزیکی و توانبخشی با هزینه دولتی انجام می شود. تلفن مستقیم بخش 82141229
سطح مطلب: عمومی، کارشناسی، تخصصی و فوق تخصصی
مطالب مرتبط:
گزگز و خواب رفتگي انگشتان دست علامت نسبتا شايعی است که مي تواند به علل مختلفي ايجاد شود. شايعترين علت آن گير افتادن اعصاب دست است. اعصاب دست در قسمتهاي مختلفي گير مي افتند. شايعترين محل گير افتادگي در مچ دست است. سه عصب مديان، اولنا و راديال مسئول حس و حرکت دست می باشند. عصب مديان از وسط مچ عبور مي كند تا به انگشتان برسد.
اين قسمت به شكل تونل است و به آن تونل كارپ مي گويند. اگر در اين تونل به علتي بر روي عصب فشار وارد شود علايمي مثل گزگز و مور مور دستها، سوزش و درد ايجاد مي شود و انگشتان خواب رفتگي پيدا مي كنند. اين حالت ابتدا در شب و ابتداي صبح بيشتر است اما بتدريج با پيشرفت بيماري در روزها نيز خواب رفتگي ديده ميشود. با پيشرفته تر شدن بيماري قدرت انگشتان كمتر شده و عضلات دست لاغر مي شوند. عوامل مختلفي در ايجاد اين حالت دخالت دارند. حركات تكراري دست از علل شايع است مثلا افرادي كه قالي بافي مي كنند به احتمال بيشتري به اين حالت مبتلا مي شوند. تغيرات هورموني در طي حاملگي و يائسگي نيز باعث سندرم تونل كارپ مي شوند. بيماريهائي مثل ديابت، كم كاري تيروئيد، لوپوس و رماتيسم مفصلي باعث بيشتر شدن احتمال سندرم تونل كارپ مي شوند.
گاهي علايم باعث بيدار شدن فرد از خواب شده و حركت دادن دستها باعث تخفيف علايم ميگردد. درد بيمار ممكن است به ساعد بازو و شانه نيز بكشد.
تشخيص سندرم تونل كارپ
تشخيص اين بيماري توسط شرح حال بيمار معاينه فيزيكي و تستهاي الكترودياگنوز ( نوار عصب و عضله) انجام مي شود.
درمان
1) عدم انجام حركات تكراري
تا حد امكان بايد از انجام حركات تكراري خود داري شود. استفاده از وسايلي كه حالت لرزشي به دستها مي دهند علايم و بيماري را بدتر ميكند.
2) تصحيح وضعيت مچ در هنگام كار
تصحيح وضعيت نشستن و استفاده از وسايل با طراحي مناسب ضروري است.
3) استفاده از مچ بند(اسپلينت): استفاده از مچ بند مخصوص در سه ماه اول پس از شروع علايم و همچنـين در خانمهاي حامله بسيار موثر است. زاويه اسپلينت بايد تنظيم شود. اغلب اسپلينتهاي ساخته شده در بازار زاويه مناسبي ندارند و حتي باعث بدتر شدن علايم مي شوند. مچ بند بايد حتمآ در شب پوشيده شود. بهتر است در طي روز نيز از مچ بند استفاده كرد.
4) استفاده از داروها: برخی داروها در درمان اين حالت موثر مي باشند.
5) تزريق كورتيكو استروئيد
6) مداليتي ها
استفاده از اولتراسوند و ليزر ميتواند به بهبود بيماري كمك نمايد.
جراحي:
اگر بيمار به درمانهاي غير جراحي پاسخ مناسبي ندهد يا اگر در نوار عصب و عضله علايم درگيري شديد عصب ديده شود يا عضلات تحليل رفته باشد يا دستها ضعيف شده باشند جراحي توصيه مي گردد. عوارض جراحي شامل ايجاد زخم بدشكل، آسيب به اعصاب پوستي و چسبندگي تاندونها است. لذا يك دوره كار درماني پس از جراحي براي كاهش تورم و حفظ حركات انگشتان همراه با چهار هفته استفاده از مچ بند ضروري است.
عوارض ناشايعتر پس از جراحي شامل عفونت، آسيب شرياني، سفتي مفصل و . . . است. برخي از بيماران از باقي ماندن علايم پس از جراحي شكايت دارند.
عدم تشخيص صحيح علت عمده باقي ماندن علايم پس از جراحي است .
ساير علل گزگز و خواب رفتن دست شامل گير افتادن عصب اولنار در آرنج، گير افتادن عصب مدين در قسمت ساعد، سندرم دنده گردني، گير افتادن شبكه عصبي در قاعده گردن مثلا در اثر فشار دنده گردني است. ساير موارد شامل درگيري عصب در گردن مثلا در اثر ديسك يا ضايعات نخاع گردني است. بايد توجه داشت كه برخي موارد بعلت ضايعات مغزي مي تواند خود را با گزگز دستها نشان دهد. معاينه طب فيزيكي و نوار عصب مي تواند به افتراق اين ضايعات كمك كند.
سطح مطلب: عمومی، کارشناسی، تخصصی و فوق تخصصی
موارد استفاده از نوار عصب و عضله
مشکلات عضله مثل ضعف عضله، لاغری عضله و یا درد عضله
بیماریهایی:
میوپاتی التهابی
پلی میوزیت
درماتو میوزیت
میوپاتی اینکلوژن بادی
دیستروفی عضلانی
دوشن
بکر
فاسیو اسکاپولو هومرال
لیمب گیردل
سنترونوکلئار
دیستروفی میوتونیک
میوپاتی میتوکندریال
اختلالات محل اتصال عصب به عضله:
میاستنی گراو
لامبرت ایتون
بوتولیسم
مسمومیت ارگانوفسفات
علل کاهش کلسیم خون
مشکلات عصب
سندرم تونل کارپ
ضعف عصب اولنار
ضعف و فلج عصب رادیال
نوار عصب اسفنكتر(مقعد) براي ارزيابي بياختياري گاز يا مدفوع بكار مي رود.
نوار عصب و عضله تست بررسی بیماریهای اعصاب محیطی و عضلات است. انجام این تست بسیار حساس است و نیاز به تجربه و دقت کافی و شناخت اعصاب بدن و همچنین حرکت شناسی عضلات (کینزیولوژی) دارد بنابراین تمام مراحل آن مستقیما توسط پزشک انجام می شود. تفسیر این تست نیز نیاز به دقت و تجربه کافی و شناخت بیماریهای مختلف عصب و عضله دارد.
بر اساس بررسيها نوار عصب تست بسيار مفيدي در تشخيص بيماريها است. در مطالعه اي 40 درصد موارد تشخيص اوليه پزشك با نوار عصب تغيير نموده است. مثلا در موارد زيادي بيمار بعلت گزگز دستها با احتمال گير افتادگي عصب در مچ دست ارجاع مي شود ولي بيمار مبتلا به درگيري ريشه گردني در اثر ديسك گردن است. یا عصب در ناحیه گردن بعلت دنده گردنی دچار بی حسی دست می شود .
علاوه بر اين نوار عصب شدت درگيري را تعيين مي كند در اين حالت مي توان تصميم گرفت كه آيا بيمار نياز به جراحي دارد يا مي توان با اقدامات غير جراحي بيمار را درمان كرد. در پیگیری درمان و اثر بخشی درمان نیز نوار عصب بسیار ارزشمند است. مثلا در بیماری روش درماینی خاصی استفاده می شود و سپس ب نوار عصب بررسی می شود که آیا این درمان اثر داشته یا اثر درمانی آن چقدر بوده است.
نوار عصب و عضله قسمتهای مختلفی دارد که در زیر به توضیح آنها می پردازیم:
سرعت هدايت عصب (Nerve Conduction Study, NCV)
یکی از اصول مشاوره الکترودیاگنوز بررسی اعصاب محیطی از لحاظ توانایی هدایت امواج الکتریکی است. است. امواج الکتریکی در طول عصب حرکت می کنند و از این طریق پیامهای مختلف را به بخشهای مختلف مثل عضلات می رشانند یا پیامها را از اعضای محیطی به مغز می رسانند. مثلا پیامهای حسی از پوست به مغز می رسند و از این طریق حسهای مختلف درک می شوند. اگر مشکلی برای اعصاب پیش آید ممکن است سرعت حرکت در مسیر عصب کم شود. در نوار عصب، سرعت هدايت امواج در طول يك عصب بررسي مي شود .براي اين كار ابتدا عصب توسط تحريك الكتريكي ،تحريك مي شود. و سپس پاسخ آن ثبت مي گردد. در هنگام تحريك احساس برق گرفتگي خفيفي در اندام حس مي شود اما اين كار خطري ندارد. برخي از افراد نسبت به تحريك الكتريكي حساس مي باشند و ممكن است قدري احساس ناراحتي كنند. براي اينكه اين حالت حداقل شود از شدت كم تحريك شروع كرده تا بتدريج بدن به اين حالت عادت كند.
نوار عصب معمولا توسط قرار دادن دو الكترود از جنس نمد كه با سرم مرطوب شده اند و تحريك الكتريكي خفيف انجام مي شود. تحریک عصب باعث تحريك عصب شده و موج عصبي حاصله توسط دو الكترود ديگر ثبت مي شود. سرعت هدايت عصبي بر اساس فاصله بين الكترود هاي تحريك كننده و ثبت كننده و همچنين زماني كه طول كشيده موج حاصله درعصب اين مسير را طي كند محاسبه مي شود. به جز موارد خاص ، همراه با تعين سرعت عصبي ،الكترو ميوگرافي نيز انجام مي شود .
آمادگي براي اين تست:
تست نوار عصب و عضله آمادگی زیادی نمی خواهد.
دماي بدن نبايد پايين باشد
از مصرف كرم وپماد خودداري شود
لباس راحت پوشیده شود.
برخلاف آزمایش خون ناشتا نباشید.
بيماراني كه تست هدايت عصبي به تشخيص انها كمك مي كند:
نوروپاتي ديابتي
سندروم گيلن باره
نوروپاتي در اثر نارساي مزمن كليه
سندرم كارپال تونل (گير افتادن عصب در مچ دست)
آسيب شبكه عصبي گردن يا كمر
شاركوت ماري توث
بي حسي، مورمور شدن و گز گز دست و پا
فلج بلز (فلج عصب صورتي )
اختلال يا آسيب در عصب اولنا ، مدين، راديال،پروتئال. تيبيال
احتياط:
در صورت داشتن پيس ميكر قلبي به پزشك اطلاع داده شود.
نوار عضله
الكترو ميو گرافي ( EMG, Electromyography )
الكترو ميو گرافي براي ارزيابي سلامت يك عضله يا عصب ان عضله انجام مي شود. براي انجام اين تست يك الكترود سوزني در عضله وارد مي شود وفعاليت الكتريكي عضله از اين طريق ثبت مي شود . نوع موج ايجاد شده بر صفحه مانيتور و صداي موج جهت تشخيص بكار مي رود.
بعد از قرار داشدن الكترود از بيمار خواسته مي شود كه عضله خود را ابتدا به مقدار كم وسپس با درجات بيشتري منقبض كند.براي انجام تست فرد نبايد گرسنه باشد و لباس راحتي پوشيده باشد.
اين تست در افرادي كه دچار آسيب عصبي يا ضعف عضلاني شده باشند انجام مي شود. مي توان به بيماريهاي زير اشاره نمود:
ضعف عضلاني
پلي ميوزيت و التهاب عضله
ميو پاتي/ ديستروفي عضلاني/ بيماري دوشن
سندرم تونل كارپ
آسيب عصب مديان، اولنا ،راديال، سياتيك
آسيب شبكه عصبي
درد كمر ، درگیری و آسیب عصب سياتيك
درد گردن
نوروپاتي محيطي
گرفتگي عضلات
گزگز و مورمور اندامها
سوزنهاي استفاده شده يكبار مصرف مي باشند. در صورت وجود اختلال خونريزي دهنده يا ،بيماري قلبي پزشك اطلاع داده مي شود.
اصول الکترومیوگرافی:
بطور کلی برای حرکت عضله باید بخشی از عضله بنام واحد حرکتی فعال شود. واحد حرکتی موتور یونیت نام دارد. حال هر موتور یونیت در نوار عصب دیدیه می شود. شکل موتور یونیت بصورت موج است. در بیماریهای مختلف ارتفاع موج حاصل از موتوریونیت تغییر می کند. تعداد موتوریونیتها تغییر می کند یا عرض موج حاصل از موتور یونیت تغییر می کند. موتور یونیت از فیبر عضله تشکیل شده است و شکل موتوریونیت بستگی به فیبر عضلانیدارد. هر فیبر عضله برای ایجاد حرکت در خود جریان الکتریکی تولید می کند و در بیماریهای مختلف جریان الکتریکی ایجاد شده تغییر می کند. مثلا اگر آسیب عصبی وجود داشته باشد تعداد فیبرهیا عضلانی که فعال می شوند کم می شود. در بیماریهای مثل میوپاتی این فیبرهای عضلانی کوچکتر می شوند.
تفسير نوار عصب و عضله:
يافته هاي نوار عصب و عضله مثل تست آزمايشگاهي نمي باشند بلكه بر اساس شرح حال و معاينه بيمار نتايج تفسير مي گردند. پاسخ نوار عصب براي پزشك معالج ارسال مي گردد و پزشك معالج بر اساس اين تست تصميم گيري كرده و درمان را شروع مي كند. نوار عصب و عضله در هر دو اندام انجام مي شود زيرا اندام سالم معمولا بعنوان رفرانس محسوب شده و يافته هاي اندام مبتلا با اندام سالم مقايسه مي گردد.
نوار عصب و عضله ام اس
در بيماريهايي كه سيستم عصبي مركزي را درگير مي كنند نوار عصب و عضله در اغلب موارد طبيعي است. در اين حالت از تستهايي ديگري برحسب نياز ممكن است استفاده شود كه اووكد پتانسيل ناميده مي شوند. گاهی برای رد کرد درگیری اعصاب محیطی همزمان از نوار عثصب استفاده می شود. مثلا بیمار ام اس ممکن است درگیری همزمان عصب در مچ دست داشته باشد. نوار عصب و عضله در تشخیص بیماری ام اس کاربردی ندارد. گاهی نوار عصب برای رد کردن سایر علل گزگز و مورمور اندامها بکار می رود. البته نوعی از نوار عصب بنام اس ای پی SEP - Somatosensory evoked potential، ام ای پی Motor evoked potential و تست بینائی Visual evoked potential برای تشخیص مواردی از ام اس کاربرد دارد. این موارد در بیمارستان فیروزگر انجام می شوند.
عوارض نوار عصب و عضله:
استفاده از سوزنهاي يكبار مصرف و رعايت بهداشت كلي باعث شده اين تست عارضه خاصي نداشته باشد. در صورت وجود پيس ميكر بايد به پزشك اطلاع داد. در صورت مصرف وارفارين نيز پزشك بايد اطلاع داشته باشد. گاهي بخصوص در افرادي كه واريس دارند ممكن است درد محل سوزن زدن چند ساعت باقي بماند كه ماساژ يخ به بهبود كمك مي كند. افرادي كه به درد حساس هستند در صورتي كه مشكل زخم معده يا اختلال كليه نداشته باشند مي توانند دوساعت قبل از انجام تست قرص بروفن مصرف كنند. در نوار عصب و عضله هيچ داروئي تزريق نمي شود. بنابراين عارضه حساسيت وجود ندارد.
در افرادی که لنف ادم داشته باشد تا حد امکان سوزن زد نمی شود ولی اگر مجبور به تست سوزنی شدیم باید از بتادین برای استریل کردن استفاده نمود.
هزينه نوار عصب و عضله:
هزينه نوار عصب و عضله در مراكز خصوصي و دولتي مثل ساير خدمات متفاوت است.قیمت نوار عصب و عضله دو اندام 21 k و چهار اندام 31 k می باشد و عدد k هر سال توسط وزارت بهداشت تعیین می گردد. قيمت نوار عصب و عضله همچنين بستگي به اين كه دو اندام يا چهار اندام باشد يا تست خاصي درخواست شده باشد. يا قرارداد بيمه وجود داشته باشد متفاوت است. هزينه سوزنهاي مختلف نيز متفاوت است.
نوار عصب و عضله در کودکان
نوار عصب و عضله اطفال شبیه به بالغین است اما مشکلات خاص خود را داردذو بررسی هایی که در بالغین انجام می شود شامل نوار عصب، نوار عضله و بررسی سرعت هدایت عصبی در کودکان نیز انجام میشود. اما در شیر خواران و کودکان باید موارد مربوط به رشد سیستم عصبی مد نظر قرار گیرد . مثلا در شیرخواران سرعت هداایت عصبی پایین تر از بالغین است. در کوردکان امکان مطالعه همگی اعصاب مانند بالغین نمی باشد بنابراین بر اساس شرح حاال موارد ضروری باید بررسی شود. انجام نوار عصب کودکان نیاز به مهارت دارد تا بسرعت تست انجام شود. شایعترین مشکلاتی که کودکان برای نوار عصب و عضله ارجاع می شوند شامل ضعف عضلانی یا اختلاات ژنتیکی عصب و عضله است. ضعف اندام فوقانی بعلت آسیب شبکه عصبی یکی دیگر از موارد شایعی است که کودکان جهت انجام نوار عصب و عضله به متخصصین طب فیزیکی و توانبخشی ارجاع می شوند.
نوار عصب و عضله در اختلالات محل اتصال عصب به عضله
اختلال محل اتصال عصب به عضله یا نروموسکولار جانکشن باعث ایجاد طیفی از بیماریها می گردد که شایعترین آنها بیماری میاستنی گراو است. تست تحریکی مکرر یا تست و تست بررسی فیرهای منفرد یا سینگل فایبر برای بررسی اختلالات نروموسکولار انجام می شود.
نوار عصب و عضله صورت
در مواردی ضعف عضله صورت ایجاد می شود. یکی از شایعترین آنها فلج بلز یا فلج صورت نام دارد. گاهی فلج صورت بعلت سکته در مغز است و گاهی مشکلات ساقه مغز باعث ضعف صورت می شود اما علت شایع ضعف عضلات صورت فلج بلز است. نوار عصب صورت در تعیین محل ضایعه(ساقه مغز یا قسمت محیطی مغز) نوع ضایعه، شدت ضایعه عصبی و احتمال بهبود آن کمک زیادی می کند. نوار عصب در موارد دیگری مثل اختلال در زبان، دردهای صورت و مشکلات سایر اعصاب جمجمه کاربرد دارد.
آدرس مراکز نوار عصب:
دکتر غلامرضا رئیسی ، خانم دكتر احدي
استاد دانشگاه علوم پزشکی ایران.
خ. شریعتی روبروی پارک شریعتی. نبش کوچه پیروز. ساختمان شریعتی. طبقه اول واحد 10 تلفن 22882831 و 09198045447
طرف قرارداد با بیمه های اصلی
این وبلاگ به معرفی تست نوار عصب و عضله، الکترودیاگنوز تستهای برانگیخته حرکتی،حسی، بینایی، شنوایی می پردازد